"Romatizmam azdı" cümlesi çoğunlukla hava değişimlerinde artan eklem ağrılarını anlatmak için kullanılıyor. Oysa romatizma, tek bir hastalığın değil, eklemleri, kasları ve bağ dokusunu etkileyen 200'den fazla hastalığın ortak adı. Bunların bir bölümü yaşlılıkla ilgili olmayıp genç yaşta da başlayabiliyor.
Romatizma nedir?
Romatizmal hastalıklar kabaca iki gruba ayrılır:
İltihaplı romatizmalar: Bağışıklık sistemi, vücudun kendi eklem ve dokularına saldırır. Romatoid artrit, ankilozan spondilit, sedef romatizması, lupus ve gut bu gruptadır.
İltihaplı olmayan romatizmalar: En sık örneği, halk arasında kireçlenme denilen osteoartrittir; eklem kıkırdağının yıpranmasına bağlıdır. Fibromiyalji de bu grupta sayılır.
Romatizma belirtileri nelerdir?
• Eklemlerde ağrı
• Eklemlerde şişlik, kızarıklık ve ısı artışı
• Sabah tutukluğu; eklemlerin "açılmasının" zaman alması
• Hareket kısıtlılığı
• Yorgunluk, halsizlik
• Hafif ateş, iştahsızlık, kilo kaybı
• Bel ve kalça ağrısı (özellikle gece ve sabaha karşı)
Bazı romatizmal hastalıklarda eklem dışı belirtiler de görülür: Ağız ve göz kuruluğu, ağızda tekrarlayan yaralar, cilt döküntüleri, güneşe hassasiyet, gözde kızarıklık ve ağrı, parmaklarda soğukta renk değişimi.
İltihaplı romatizma ile kireçlenme nasıl ayırt edilir?
• Sabah tutukluğu: İltihaplı romatizmada bir saatten uzun sürer. Kireçlenmede 15-30 dakikada geçer.
• Ağrının zamanı: İltihaplı romatizmada ağrı dinlenmekle artar, hareketle azalır. Kireçlenmede hareketle ve gün sonunda artar, dinlenmekle hafifler.
• Tutulan eklemler: Romatoid artrit, el ve ayakların küçük eklemlerini iki taraflı ve simetrik biçimde tutar. Kireçlenme daha çok diz, kalça gibi yük taşıyan eklemleri ve parmak uçlarını etkiler.
• Yaş: İltihaplı romatizma genç ve orta yaşta başlayabilir. Kireçlenme genellikle 50 yaşından sonra görülür.
• Genel belirtiler: Yorgunluk, ateş ve kilo kaybı iltihaplı romatizmada görülür.
Romatoid artrit ve ankilozan spondilit
Romatoid artrit: En sık görülen iltihaplı eklem romatizmasıdır; kadınlarda daha yaygındır. Tedavi edilmezse eklemlerde kalıcı şekil bozukluğuna yol açar.
Ankilozan spondilit: Omurgayı ve leğen kemiği eklemlerini tutar; genç erkeklerde daha sıktır. 40 yaşından önce başlayan, üç aydan uzun süren, sabahları kötüleşip hareketle açılan bel ağrısı en önemli belirtisidir.
Romatizma nasıl teşhis edilir?
Tanıyı romatoloji uzmanı, muayene bulguları, kan tahlilleri (sedimantasyon, CRP, romatoid faktör, anti-CCP ve diğer antikorlar) ve görüntüleme yöntemlerini birlikte değerlendirerek koyar. Tek bir testin pozitif ya da negatif olması tanı için yeterli değildir.
Romatizma nasıl tedavi edilir?
İltihaplı romatizmaların çoğu kronik hastalıklardır; ancak günümüzde çok etkili biçimde kontrol altına alınabilirler. Tedavide hastalığın seyrini değiştiren ilaçlar, gerektiğinde kısa süreli kortizon ve dirençli olgularda biyolojik ilaçlar kullanılır. Fizik tedavi ve egzersiz tedavinin ayrılmaz parçasıdır.
En kritik nokta erken tanıdır. Romatoid artritte eklem hasarı ilk bir-iki yıl içinde gelişir; bu dönemde başlanan tedavi kalıcı sakatlığı önler.
Romatizma hastaları nelere dikkat etmeli?
• İlaçları düzenli kullanın; kendinizi iyi hissetseniz de bırakmayın.
• Hekimin önerdiği egzersizleri aksatmayın; yüzme ve yürüyüş eklemleri korur.
• Sigarayı bırakın; sigara romatoid artrit riskini ve şiddetini artırır.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Akdeniz tipi beslenmeyi tercih edin.
• Etkisi kanıtlanmamış "romatizma karışımları"ndan uzak durun; bazıları kontrolsüz kortizon içerebilir.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Altı haftadan uzun süren eklem ağrısı ve şişliği, bir saatten uzun süren sabah tutukluğu ya da genç yaşta başlayan inatçı bel ağrısı varsa bir romatoloji ya da fizik tedavi uzmanına başvurun.
İlgili konular için gut hastalığı nedir, bel ağrısı nasıl geçer ve boyun fıtığı belirtileri haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Gut Hastalığı Nedir? Belirtileri, Ürik Asit Yüksekliği ve Gut Hastalarının Beslenmesi
Bel Ağrısı Nasıl Geçer? Evde Uygulanabilecek Yöntemler ve Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler
Boyun Fıtığı Belirtileri Nelerdir? Boyun Ağrısı Nasıl Geçer, Hangi Durumda Ciddidir?
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
