Sessiz bir odada kulağınızda beliren çınlama, uğultu ya da ıslık sesi… Dışarıda hiçbir ses kaynağı yokken duyulan bu seslerin tıptaki adı tinnitus. Her on yetişkinden biri hayatının bir döneminde kulak çınlaması yaşıyor; bir bölümünde ise bu ses uykuyu ve gündelik yaşamı etkileyecek kadar rahatsız edici hâle geliyor.
Kulak çınlaması nedir?
Kulak çınlaması bir hastalık değil, işitme sistemindeki bir sorunun belirtisidir. Kişi bu sesi çınlama, uğultu, vızıltı, tıslama, cırcır böceği sesi ya da nabız gibi atan bir ses olarak tarif edebilir. Tek kulakta ya da iki kulakta, sürekli ya da aralıklı olabilir.
Çınlamaların büyük çoğunluğu yalnızca kişinin kendisinin duyduğu seslerdir. İç kulaktaki tüy hücreleri hasar gördüğünde beyne giden sinyaller azalır; beyin bu boşluğu kendi ürettiği sesle doldurur.
Kulak çınlaması neden olur?
• Gürültüye bağlı işitme kaybı: Yüksek sesli müzik, kulaklıkla uzun süre yüksek seste dinleme, gürültülü iş ortamları, patlama ve silah sesleri.
• Yaşa bağlı işitme kaybı: Genellikle 60 yaşından sonra başlar.
• Kulak kiri (buşon): Kulak yolunu tıkayarak çınlamaya yol açabilir.
• Orta kulak sorunları: Enfeksiyon, sıvı birikmesi, kulak zarı delinmesi, östaki borusunun tıkanması.
• İlaçlar: Yüksek doz aspirin, bazı antibiyotikler, idrar söktürücüler ve bazı kemoterapi ilaçları.
• Meniere hastalığı: Çınlamaya baş dönmesi atakları, işitme azalması ve kulakta dolgunluk eşlik eder.
• Çene eklemi sorunları ve diş sıkma
• Boyun sorunları, baş ve boyun travmaları
• Yüksek tansiyon, damar sertliği, kansızlık, tiroid hastalıkları
• Stres, kaygı, uykusuzluk ve yorgunluk: Çınlamayı başlatmaktan çok şiddetlendirir.
• Nadiren işitme siniri tümörleri
Hangi çınlama mutlaka araştırılmalı?
• Tek taraflı çınlama
• Nabızla eş zamanlı atan çınlama: Damarsal bir nedene işaret edebilir.
• Ani işitme kaybıyla birlikte olan çınlama: Ani işitme kaybı acil bir durumdur; ilk günlerde başlanan tedavi işitmenin geri kazanılma şansını artırır.
• Baş dönmesi, dengesizlik ya da yüzde güçsüzlükle birlikte olan çınlama
• Kafa travması sonrası başlayan çınlama
• Kulak ağrısı ve akıntıyla birlikte olan çınlama
Kulak çınlaması nasıl araştırılır?
Kulak burun boğaz uzmanı önce kulağı muayene eder; kulak kiri ya da enfeksiyon olup olmadığına bakar. Ardından işitme testi (odyometri) yapılır. Gerekli durumlarda kan tahlilleri ve manyetik rezonans (MR) görüntüleme istenir.
Kulak çınlamasına ne iyi gelir?
Sessizlikten kaçının: Çınlama en çok sessiz ortamda fark edilir. Arka planda hafif bir müzik, vantilatör sesi, yağmur ya da dalga sesi gibi doğa sesleri çınlamayı maskeler. Özellikle uykuya dalarken işe yarar.
Kulaklarınızı gürültüden koruyun: Gürültülü ortamlarda kulak tıkacı kullanın. Kulaklıkla müzik dinlerken ses düzeyini yüzde 60'ın altında tutun ve bir saatte bir ara verin.
Stresi azaltın ve uykunuzu düzenleyin: Gerginlik ve yorgunluk çınlamayı belirginleştirir. Nefes egzersizleri ve düzenli egzersiz yardımcı olur.
Kafein, nikotin ve alkolü sınırlayın: Bazı kişilerde çınlamayı artırır.
Tuzu azaltın: Özellikle Meniere hastalığında önemlidir.
Kullandığınız ilaçları gözden geçirin: Çınlama yeni bir ilaçtan sonra başladıysa hekiminize söyleyin; ilacı kendi kendinize kesmeyin.
Kulağınıza pamuklu çubuk sokmayın: Kulak kirini içeri iterek tıkanıklığı artırır, zarı zedeleyebilir.
Kulak çınlaması nasıl tedavi edilir?
Tedavi, altta yatan nedene yöneliktir:
• Kulak kiri hekim tarafından temizlenir.
• Enfeksiyon tedavi edilir.
• İşitme kaybı varsa işitme cihazı hem işitmeyi düzeltir hem çınlamayı azaltır.
• Çene eklemi ve boyun sorunlarına yönelik tedavi uygulanır.
• Tansiyon, kansızlık ve tiroid sorunları düzeltilir.
Neden ortadan kaldırılamıyorsa amaç, çınlamayla yaşamayı kolaylaştırmaktır. Ses terapisi ve maskeleme cihazları, çınlamaya alışmayı hedefleyen özel eğitim programları ve bilişsel davranışçı terapi, çınlamanın yol açtığı sıkıntıyı belirgin biçimde azaltır. Çınlamayı kesin olarak ortadan kaldırdığı kanıtlanmış bir ilaç ya da gıda takviyesi bulunmuyor.
Kulak çınlaması geçer mi?
Yüksek sese maruz kaldıktan sonra başlayan çınlama çoğunlukla saatler ya da günler içinde kendiliğinden geçer. Kronik çınlamada ise beyin zamanla bu sese alışır; birçok kişi bir süre sonra çınlamayı fark etmez hâle gelir. Çınlama bir haftadan uzun sürüyorsa bir kulak burun boğaz uzmanına başvurun.
İlgili konular için baş dönmesi neden olur, stres nasıl azaltılır ve tansiyon kaç olmalı haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Baş Dönmesi Neden Olur? Vertigo Belirtileri ve Baş Dönmesine İyi Gelen Yöntemler
Stres Nasıl Azaltılır? Stresle Baş Etmenin Etkili Yolları ve Stresin Vücuda Etkileri
Tansiyon Kaç Olmalı? Normal Tansiyon Değerleri ve Doğru Ölçümün Kuralları
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
