Karaciğer, yerini hiçbir makinenin tutamadığı bir organ. Böbrek yetmezliğinde diyaliz hastayı yıllarca yaşatabiliyor; karaciğer yetmezliğinde ise böyle bir seçenek yok. Bu yüzden karaciğer nakli, son evredeki hastalar için hayat kurtaran tek tedavi. Peki karaciğer nakli nasıl olur?
Karaciğer nakli kimlere yapılır?
• Hepatit B, hepatit C, alkol ya da yağlanmaya bağlı gelişen ileri evre siroz
• Zehirlenme ya da ilaçlara bağlı ani (akut) karaciğer yetmezliği
• Belirli ölçütleri karşılayan karaciğer tümörleri
• Çocuklarda doğuştan safra yolu hastalıkları ve bazı metabolik hastalıklar
Canlı vericiden karaciğer nakli nasıl mümkün oluyor?
Karaciğerin en önemli özelliği kendini yenileyebilmesi. Canlı vericiden karaciğerin tamamı değil, bir bölümü alınır. Yetişkin hastalara çoğunlukla sağ lob, çocuklara ise sol lobun küçük bir bölümü nakledilir. Hem vericide kalan hem de alıcıya takılan parça haftalar içinde büyüyerek yeterli hacme ulaşır.
Türkiye, canlı vericili karaciğer naklinde dünyada en deneyimli ülkeler arasında gösteriliyor.
Verici olmak için hangi şartlar aranır?
• 18 yaşını doldurmuş olmak ve tümüyle gönüllü olmak
• Alıcıyla kan grubu uyumunun bulunması
• Karaciğerin yapısının ve hacminin uygun olması; ileri derecede yağlanma bulunmaması
• Ciddi bir kronik hastalığın olmaması
• Yasal akrabalık koşulunun sağlanması ya da etik komisyon onayı
Karaciğer nakli ameliyatı nasıl yapılır?
Ameliyat genel anestezi altında yapılır ve nakil türüne göre 6 ila 12 saat sürebilir. Önce hastalıklı karaciğer çıkarılır, ardından yeni karaciğerin damarları ve safra yolu tek tek bağlanır. Canlıdan nakilde verici ve alıcı ameliyatları yan yana iki ameliyathanede eş zamanlı yürütülür.
Ameliyat sonrası süreç
Alıcı ilk günleri yoğun bakımda geçirir; hastanede kalış süresi genellikle iki-üç haftadır. Verici çoğunlukla bir hafta içinde taburcu olur ve birkaç ay içinde eski yaşamına döner. Alıcının, organ reddini önleyen ilaçları ömür boyu düzenli kullanması gerekir.
Kadavra nakilde sıra nasıl belirleniyor?
Bekleme listesindeki hastaların önceliği, karaciğer hastalığının ağırlığını gösteren puanlama sistemine, kan grubuna ve tıbbi aciliyete göre belirlenir. Türkiye'de yaklaşık 2 bin 500 hasta karaciğer bekliyor.
Diğer nakil türleri için böbrek nakli nasıl olur, sürecin adımları için organ nakli prosedürü haberlerimizi okuyabilirsiniz.
Karaciğer nakli hakkında sık sorulan sorular
Alkole bağlı sirozda karaciğer nakli yapılır mı?
Yapılabilir. Ancak nakil merkezleri, hastanın belirli bir süre alkolden tamamen uzak durmasını ve nakil sonrasında da içmeyeceğine dair güven vermesini ister. Değerlendirmeye çoğunlukla psikiyatri uzmanı da katılır.
Çocuklara karaciğer nakli yapılır mı?
Evet. Çocukluk çağında en sık nakil nedeni, safra yollarının doğuştan tıkalı olmasıdır. Küçük çocuklarda yetişkin bir vericiden alınan karaciğerin küçük bir bölümü yeterli olur.
Karaciğer nakli sonrası hamilelik mümkün mü?
Mümkündür. Hekimler genellikle nakilden sonra en az bir yıl beklenmesini, gebeliğin planlı olmasını ve kullanılan ilaçların bu döneme göre yeniden düzenlenmesini önerir.
İlgili Haberler
Organ Nakli Nedir? Hangi Organlar Nakledilir, Kimlere Yapılır?
Organ Nakli Prosedürü Nedir? Başvurudan Ameliyata Adım Adım Organ Nakli Süreci
Böbrek Nakli Nasıl Olur? Ameliyat Süreci, Verici Şartları ve Nakil Sonrası Yaşam
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
