"Kanım düşükmüş" cümlesi, tahlil sonuçlarını öğrenenlerin en sık kurduğu cümlelerden biri. Dünya nüfusunun yaklaşık dörtte birini etkileyen kansızlık, tek bir hastalık değil; farklı nedenlere bağlı gelişen ortak bir sonuç.
Kansızlık nedir?
Kansızlık (anemi), alyuvarların ya da bu hücrelerin içinde oksijen taşıyan hemoglobinin azalmasıdır. Dünya Sağlık Örgütü ölçütlerine göre hemoglobinin kadınlarda 12 g/dl'nin, erkeklerde 13 g/dl'nin, gebelerde 11 g/dl'nin altında olması kansızlık kabul edilir. Hemoglobin azaldığında dokulara yeterince oksijen ulaşamaz.
Anemi belirtileri nelerdir?
• Halsizlik, çabuk yorulma
• Solukluk
• Çarpıntı ve eforla nefes darlığı
• Baş dönmesi, göz kararması
• Baş ağrısı
• Üşüme, soğuk el ve ayaklar
• Konsantrasyon güçlüğü
• Saç dökülmesi, tırnaklarda kırılma
Yavaş gelişen kansızlıkta vücut duruma uyum sağladığı için belirtiler uzun süre fark edilmeyebilir. Ağır kansızlık ise kalbi yorar; göğüs ağrısı ve bayılmaya yol açabilir.
Kansızlık türleri ve nedenleri
Demir eksikliği anemisi: En sık görülen türdür. Yoğun adet kanamaları, sindirim sistemi kanamaları, gebelik ve yetersiz beslenme başlıca nedenlerdir.
B12 ve folik asit eksikliği anemisi: Alyuvarlar normalden büyük olur. Yetersiz alım ya da emilim bozukluğundan kaynaklanır.
Kronik hastalık anemisi: Böbrek yetmezliği, romatizmal hastalıklar, kronik enfeksiyonlar ve kanserlerde görülür.
Kalıtsal anemiler: Türkiye'de özellikle Akdeniz bölgesinde sık rastlanan talasemi (Akdeniz anemisi) ve orak hücreli anemi bu gruptadır. Taşıyıcılar çoğunlukla hafif kansızdır ve demir ilacından fayda görmez; bu nedenle ayrım önemlidir.
Diğer nedenler: Kemik iliği hastalıkları, alyuvarların erken yıkımı (hemolitik anemiler) ve ani kan kayıpları.
Kansızlık nasıl teşhis edilir?
İlk adım tam kan sayımıdır (hemogram). Hemoglobin düşükse hekim; alyuvar büyüklüğüne, ferritin, B12 ve folik asit düzeylerine bakarak türü belirler. Gerekli durumlarda dışkıda gizli kan testi, endoskopi ya da hemoglobin elektroforezi istenir.
Kansızlık nasıl tedavi edilir?
Tedavi tümüyle nedene bağlıdır. Demir eksikliğinde demir ilacı, B12 eksikliğinde B12 takviyesi verilir; kanama varsa kaynağı tedavi edilir. Böbrek hastalığına bağlı anemide kan yapımını uyaran ilaçlar kullanılır. Ağır ve acil durumlarda kan nakli gerekebilir. "Kansızım" diyerek kendi kendine demir hapı kullanmak ise hem yararsız hem zararlı olabilir; önce türün belirlenmesi şarttır.
Kansızlığa ne iyi gelir?
• Demir için: Kırmızı et, karaciğer, yumurta, kuru baklagiller, pekmez, ıspanak, kuru meyveler
• B12 için: Et, balık, yumurta, süt ürünleri
• Folik asit için: Yeşil yapraklı sebzeler, brokoli, baklagiller, portakal
• C vitamini: Limon, portakal, biber, maydanoz demir emilimini artırır.
Çay ve kahveyi yemeklerle birlikte içmemek de demir emilimi açısından önemlidir. Unutmamak gerekir ki beslenme, yerleşmiş bir kansızlığı tek başına düzeltmeye çoğu zaman yetmez; tedaviyi destekler.
Türlere özgü ayrıntılar için demir eksikliği belirtileri ve B12 eksikliği belirtileri, böbrek kaynaklı kansızlık için böbrek yetmezliği belirtileri haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Demir Eksikliği Belirtileri Nelerdir? Ferritin Kaç Olmalı, Demir Hangi Besinlerde Var?
B12 Eksikliği Belirtileri Nelerdir? B12 Kaç Olmalı, Hangi Besinlerde Bulunur?
Böbrek Yetmezliği Belirtileri Nelerdir? Böbreklerin Verdiği Sinyaller ve Tanı Yöntemleri
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
