Sınavdan önce heyecanlanmak, önemli bir görüşme öncesi midenin kasılması… Kaygı, hepimizin tanıdığı ve aslında bizi koruyan doğal bir duygu. Ancak ortada somut bir neden yokken sürüyor, günlük yaşamı yönetmeye başlıyorsa artık anksiyete bozukluğundan söz ediliyor.
Anksiyete nedir?
Anksiyete, Türkçesiyle kaygı; gelecekte olabilecek bir tehlikeye karşı duyulan endişe ve gerginlik hâlidir. Normal kaygı geçicidir ve duruma uygundur. Anksiyete bozukluğunda ise kaygı aşırıdır, haftalarca ve aylarca sürer, kişinin kontrol etmekte zorlandığı bir hâl alır ve işini, ilişkilerini, uykusunu bozar. Toplumda en sık görülen ruhsal sorunların başında gelir.
Anksiyete belirtileri nelerdir?
Zihinsel ve duygusal belirtiler:
• Sürekli endişe, "ya olursa" düşünceleri
• Kötü bir şey olacakmış hissi
• Huzursuzluk, diken üstünde olma
• Odaklanamama, zihnin boşalması
• Çabuk sinirlenme
Bedensel belirtiler:
• Kas gerginliği, boyun ve sırt ağrıları
• Çarpıntı, nefes darlığı
• Terleme, titreme
• Mide bulantısı, karın ağrısı, ishal
• Baş ağrısı, baş dönmesi
• Uykuya dalmakta zorlanma, dinlenmeden uyanma
• Çabuk yorulma
Anksiyete bozukluğu türleri
• Yaygın anksiyete bozukluğu: Sağlık, iş, aile, para gibi pek çok konuda en az altı aydır süren, kontrol edilemeyen endişe.
• Panik bozukluk: Tekrarlayan, beklenmedik panik ataklar.
• Sosyal anksiyete: Başkalarının önünde rezil olma, olumsuz değerlendirilme korkusu.
• Özgül fobiler: Uçak, yükseklik, kapalı alan, hayvan gibi belirli nesne ya da durumlara karşı yoğun korku.
• Sağlık kaygısı: Ciddi bir hastalığı olduğuna dair süregelen endişe.
Anksiyete neden olur?
Genetik yatkınlık, beyin kimyasındaki farklılıklar, çocukluk yaşantıları, travmalar ve uzun süren stres birlikte rol oynar. Tiroid hastalıkları, kalp ritim bozuklukları, aşırı kafein ve bazı ilaçlar da benzer belirtilere yol açabildiği için ilk değerlendirmede bedensel nedenler gözden geçirilir.
Anksiyeteyle baş etmek için neler yapılabilir?
• Nefesinizi yavaşlatın: Dört saniyede burundan alıp altı saniyede ağızdan vermek sinir sistemini yatıştırır.
• Hareket edin: Düzenli egzersiz, kaygıyı azaltmada en etkili yaşam tarzı değişikliklerinden biridir.
• Kafeini azaltın: Kahve, çay ve enerji içecekleri belirtileri şiddetlendirir.
• Uykunuzu düzene koyun.
• Endişeye zaman ayırın: Günün belirli 15 dakikasını "endişe saati" olarak belirleyip düşünceleri o saate ertelemek, gün boyu süren kuruntuyu azaltır.
• Kaçınmayın: Kaygı veren durumlardan uzak durmak kısa vadede rahatlatır, uzun vadede kaygıyı büyütür.
• Alkol ve sigaraya sığınmayın: Geçici rahatlamanın ardından kaygı artarak döner.
• Paylaşın: Güvendiğiniz biriyle konuşmak yükü hafifletir.
Anksiyete nasıl tedavi edilir?
Anksiyete bozuklukları tedaviye iyi yanıt verir. Bilişsel davranışçı terapi, etkisi en iyi kanıtlanmış yöntemdir. Psikiyatri uzmanı gerekli gördüğünde ilaç tedavisi ekler. İlaçların etkisi birkaç haftada ortaya çıkar; hekime danışmadan bırakılmamalıdır.
Kaygı günlük yaşamınızı zorlaştırıyorsa bir psikiyatri uzmanına ya da klinik psikoloğa başvurmak güçsüzlük değil, çözüme atılan ilk adımdır.
İlgili konular için panik atak nedir ve uykusuzluk nasıl geçer haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Panik Atak Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Atak Anında Yapılması Gerekenler
Uykusuzluk Nasıl Geçer? Uykuya Dalmayı Kolaylaştıran Yöntemler ve Uyku Hijyeni
Tiroid Hastalığı Belirtileri Nelerdir? Tiroidin Az ve Çok Çalışması Nasıl Anlaşılır?
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
