Birden yüze vuran bir sıcaklık dalgası, gecenin ortasında terden sırılsıklam uyanmak, nedensiz gerginlik… Her kadının yaşamında doğal bir dönem olan menopoz, kimi için fark edilmeden, kimi için oldukça zorlu geçiyor. Menopoz belirtileri neler, bu dönem nasıl daha rahat atlatılır?
Menopoz nedir, kaç yaşında başlar?
Menopoz, yumurtalıkların östrojen ve progesteron hormonlarını üretmeyi bırakması ve adet kanamalarının kalıcı olarak sona ermesidir. Bir kadının 12 ay boyunca hiç adet görmemesi hâlinde menopoza girdiği kabul edilir. Menopoz genellikle 45-55 yaş arasında, ortalama 51 yaşında gerçekleşir.
40 yaşından önce gerçekleşen menopoza erken menopoz denir ve mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Menopoz öncesi dönem (perimenopoz)
Menopoz bir günde gelmez. Hormonların dalgalanmaya başladığı ve dört-sekiz yıl sürebilen geçiş dönemine perimenopoz denir. Adetlerin düzensizleşmesi, kanama miktarının değişmesi ve ilk ateş basmaları bu dönemde ortaya çıkar. Bu süreçte gebelik hâlâ mümkündür; korunmaya devam etmek gerekir.
Menopoz belirtileri nelerdir?
• Adet düzensizliği; adetlerin seyrekleşmesi ve kesilmesi
• Ateş basması: yüz, boyun ve göğüste birkaç dakika süren ani sıcaklık hissi, kızarma ve terleme
• Gece terlemeleri
• Uykuya dalmakta zorluk, sık uyanma
• Sinirlilik, kaygı, duygusal dalgalanmalar, moral bozukluğu
• Unutkanlık, dikkat dağınıklığı
• Vajinal kuruluk, cinsel ilişkide ağrı, cinsel istekte azalma
• Sık idrara çıkma, idrar kaçırma, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Kilo alma, özellikle bel çevresinde yağlanma
• Ciltte kuruluk, saçlarda incelme
• Eklem ve kas ağrıları
• Çarpıntı
Belirtilerin şiddeti ve süresi kadından kadına büyük farklılık gösterir. Ateş basmaları ortalama yedi yıl sürebilir.
Menopozun uzun vadeli etkileri
Östrojenin azalması iki önemli riski artırır:
• Kemik erimesi: Menopozdan sonraki ilk yıllarda kemik kaybı hızlanır.
• Kalp-damar hastalıkları: Östrojenin koruyucu etkisi ortadan kalkar; kolesterol ve tansiyon yükselme eğilimi gösterir.
Menopoza girdiğimi nasıl anlarım?
45 yaşın üzerindeki bir kadında tipik belirtiler ve adetlerin kesilmesi tanı için çoğunlukla yeterlidir. Hekim gerekli görürse FSH ve östrojen düzeylerine bakar; tiroid hastalığı gibi benzer belirti veren durumları dışlar.
Menopoz şikâyetleri nasıl hafifler?
Ateş basmaları için:
• Kat kat giyinin; pamuklu kumaşları tercih edin.
• Yatak odasını serin tutun.
• Tetikleyicilerinizi tanıyın: sıcak içecekler, baharat, kafein, alkol ve stres.
• Sigarayı bırakın; sigara ateş basmalarını artırır.
• Ateş basması başladığında yavaş ve derin nefes alın.
Genel sağlık için:
• Haftada en az 150 dakika yürüyüş ve haftada iki gün kas güçlendirici egzersiz yapın.
• Kalsiyum ve D vitamini alımına özen gösterin.
• Akdeniz tipi beslenin; şekeri ve işlenmiş gıdaları azaltın.
• Uyku düzeninizi koruyun.
• Pelvik taban (Kegel) egzersizleri yapın.
• Vajinal kuruluk için hekimin önereceği nemlendiricileri kullanın.
Hormon tedavisi güvenli mi?
Menopoz hormon tedavisi, şiddetli ateş basmaları için en etkili yöntemdir ve kemik kaybını da önler. Güncel yaklaşıma göre, 60 yaşın altında ve menopozun ilk 10 yılı içindeki sağlıklı kadınlarda faydaları çoğunlukla risklerinden fazladır. Ancak meme kanseri, pıhtılaşma hastalığı, inme ve karaciğer hastalığı öyküsü olanlarda kullanılmaz. Karar, kadının şikâyetleri ve risk durumu değerlendirilerek hekimle birlikte verilir. Hormon kullanamayanlar için hormon içermeyen ilaç seçenekleri de vardır.
"Doğal" diye sunulan bitkisel ürünlerin etkisi sınırlıdır ve bazıları ilaçlarla etkileşebilir; hekime danışmadan kullanılmamalıdır.
Ne zaman doktora gidilmeli?
• Menopozdan sonra, yani 12 aylık aradan sonra herhangi bir vajinal kanama olursa (mutlaka araştırılmalıdır)
• 40 yaşından önce adetler kesildiyse
• Çok yoğun ya da sık kanamalar varsa
• Belirtiler yaşam kalitenizi bozuyorsa
Menopoz dönemi, yıllık jinekolojik muayene, mamografi, kemik yoğunluğu ölçümü ve kalp-damar risk değerlendirmesi için de uygun bir zamandır.
İlgili konular için kemik erimesi nedir, meme kanseri belirtileri ve uykusuzluk nasıl geçer haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Kemik Erimesi (Osteoporoz) Nedir? Belirtileri, Risk Etkenleri ve Korunma Yolları
Meme Kanseri Belirtileri Nelerdir? Erken Teşhis İçin Kendi Kendine Muayene ve Mamografi
Uykusuzluk Nasıl Geçer? Uykuya Dalmayı Kolaylaştıran Yöntemler ve Uyku Hijyeni
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
