Çin Medya Grubu (CMG) tarafından “İlkbaharda Çin: Çin’in Dünya için Kalkınma Fırsatları” temasıyla düzenlenen küresel diyalog toplantısı, Asya’dan Avrupa’ya, Afrika’dan Amerika kıtasına kadar geniş bir coğrafyada gerçekleşiyor.
Toplantının İstanbul’daki Adresi Boğaziçi Üniversitesi
İstanbul’da Boğaziçi Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlenen toplantıya, TBMM İstanbul Milletvekili Yüksel Mansur Kılınç ve Çin Halk Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosu Wei Xiadong katıldı. Toplantının moderatörlüğünü Boğaziçi Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Fatih Usluer üstlendi.
Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Tanıtım Departmanı Bakan Yardımcısı ve CMG Başkanı Shen Haixiong ise video mesajıyla programa dahil oldu. Shen, Xi Jinping’in “İki Toplantı” sürecinde belirttiği yüksek standartlı dışa açılma ve küresel pazarın genişletilmesi hedeflerine dikkat çekti.
Türkiye ve Çin’in Derin Tarihsel Ortaklıkları
TBMM Milletvekili Yüksel Mansur Kılınç, Türkiye ve Çin’in imparatorluk geçmişleri ve bağımsızlık mücadeleleri gibi köklü tarihsel bağlara sahip olduğunu vurguladı.
Kılınç, iki ülkenin ilişkilerini derinleştirmek için özeleştiri yapması gerektiğini söyleyerek, “Geleceğin risk ve tehditlerine karşı dünyayı güzelleştirmek için birbirimizi daha iyi tanımalıyız” ifadesini kullandı.
Teknoloji alanında Çin’in ileride olduğunu belirten Kılınç, diplomatik ilişkilerin 55 yıl, kültürel ve ticari bağlantıların 25-30 yıl, altyapı iş birliklerinin ise son 20 yılda geliştiğini kaydetti. Buna rağmen, bu alanlarda kapsamlı ve nitelikli çalışmaların devam etmesi gerektiğinin altını çizdi.
Çin'den Teknoloji ve Diplomasi Vurgusu
İstanbul Başkonsolosu Wei Xiadong, Çin’in yapay zeka alanında küresel patentlerin yaklaşık yüzde 60’ına sahip olduğunu belirtti. Ayrıca, rüzgar enerjisi ekipmanlarının yüzde 70’i ve güneş panellerinin yüzde 80’ini üreterek küresel yeşil dönüşüme büyük katkılar sağladığını ifade etti.
Wei, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını uluslararası hukuk ihlali olarak nitelendirdi. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile Özel Temsilci Zhai Jun’un Orta Doğu'daki gerilimi düşürmek ve ateşkes sağlamak için yoğun diplomasi yürüttüğünü aktardı.
Bu yılın diplomatik ilişkilerin 55. yıl dönümü olduğunu hatırlatan Wei Xiadong, Kuşak ve Yol İnisiyatifi ile Türkiye’nin Orta Koridor girişiminin uyumlaştırılması hedefi üzerinde durdu.
Kuşak ve Yol ile Orta Koridor Entegrasyonu
Çin Sosyal Bilimler Akademisi Batı Asya ve Afrika Çalışmaları Enstitüsü’nden Dr. Hu Shulei, İstanbul’daki toplantıya çevrimiçi katılarak Türkiye ve Çin arasındaki stratejik iş birliği fırsatlarını değerlendirdi. Çin'in ekonomik dönüşümünün Türkiye için somut bir iş birliği fırsatı olduğunu vurguladı.
Dr. Shulei, Çin’in Kuşak ve Yol girişimi ile Türkiye’nin Orta Koridor projesinin birbirini tamamladığını söyledi. Orta Koridor’un büyümesi için Çin sermayesi ve sanayi iş birliğine ihtiyaç duyulduğunu ve Türkiye’nin Kuşak ve Yol’un Batı’ya uzanmasında kritik bir stratejik öneme sahip olduğunu belirtti.
Küresel Yönetişim ve Uluslararası Hukuk Tartışmaları
Siyaset Bilimci Dr. Barış Adıbelli, toplantıda Çin’in “Küresel Yönetişim” inisiyatifine dikkat çekti. ABD’nin uluslararası hukuku çiğneyen müdahalelerine işaret ederek, Çin’in küresel jandarmalığa soyunmayan, sorunların eşit oyla temsil edilen güçlü Birleşmiş Milletler aracılığıyla çözülmesini savunan tutumunu aktardı.
Kuşak ve Yol Girişimi Alternatif Bir Model
Boğaziçi Üniversitesi Asya Çalışmaları Merkezi Müdürü Dr. Selçuk Aydın, Batı’nın 19. yüzyıl kolonyal politikalarına geri döndüğüne dikkat çekti ve Çin’in Kuşak ve Yol girişimiyle kıta temelli, karşılıklı bağımlılığı ön plana çıkaran yeni bir ticaret ağı oluşturduğunu belirtti. Bu yaklaşımın daha olumlu etkiler yaratabileceğini ifade etti.
Yapay Zeka ve Teknoloji Rekabeti Öne Çıktı
Toplantıda Doç. Dr. Şener Özender ve Dr. Taha Koçyiğit, yapay zekanın dünyayı değiştiren bir teknoloji olduğunu vurguladı. Özender, yapay zekayı nükleer teknolojisi ve GPU kartlarına benzetirken, Çin’in DeepSeek ve Alibaba'nın Qwen gibi açık kaynaklı modellerle ABD’nin ambargosuna rağmen global lider konumunda olduğunu ifade etti.
Dr. Taha Koçyiğit ise Çin'in açık kaynak felsefesinin bilimsel ilerlemeye önemli katkı sağladığını belirtti. Çinli şirketlerin açık kaynak kod ve akademik makaleler yayınlayarak teknolojinin gelişimini desteklediğini, bunun aksine Amerikan şirketlerinin araştırmalarını gizlediğini söyledi.
Dünyanın birçok noktasında yürütülen “İlkbaharda Çin: Çin’in Dünya için Kalkınma Fırsatları” temalı küresel diyalog toplantılarıyla Çin’in küresel kalkınma perspektifi uluslararası arenada geniş şekilde tartışılmayı amaçlıyor.
